برگزاری نشست تخصصی «علوم پایه و مهندسی؛ از مرجعیت علمی تا اقتدار ملی در ایران آینده» در دانشگاه علم و صنعت ایران
نشست تخصصی محور علوم پایه و مهندسی از سلسله‌پیش‌نشست‌های نخستین همایش ملی «ایران آینده؛ از علم تا اقتدار»، با عنوان «علوم پایه و مهندسی؛ از مرجعیت علمی تا اقتدار ملی در ایران آینده؛ شناسایی چالش‌ها، فرصت‌ها و راهکارها»، روز چهارشنبه ۱۵ مهرماه ۱۴۰۵ در سالن شهید فخری‌زاده دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد.
این نشست با حضور دکتر سید محمد حسینی (معاون امور مجلس رئیس‌جمهور در دولت سیزدهم و استاد دانشگاه تهران)، دکتر محمدمهدی زاهدی (وزیر اسبق علوم، تحقیقات و فناوری)، دکتر میرسامان پیشوایی (رئیس سازمان بسیج اساتید کشور و عضو هیئت‌علمی دانشگاه علم و صنعت ایران)، دکتر شاه‌علی (دبیرهمایش و عضو هیئت‌علمی گروه معارف اسلامی) و دکتر فتحیان (دبیر علمی محور علوم پایه و مهندسی) و جمعی از اعضای هیات‌علمی دانشگاه برگزار گردید.
.JPG)
دکتر شاه‌علی: پیوند ایده‌های نخبگانی با سیاست‌گذاری‌های کلان نظام
در آغاز این نشست، دکتر شاه‌علی، دبیر همایش و عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی، به تشریح ضرورت‌ها و فرایند شکل‌گیری این رویداد علمی پرداخت و اظهار داشت:
«این همایش در راستای پاسخ به فرمایشات رهبر شهید انقلاب اسلامی مبنی بر ضرورت ترسیم راهکارهای عملیاتی برای قوی شدن کشور و برون‌رفت از چالش‌های پیش‌رو طراحی شده است. دانشگاه علم و صنعت ایران بستر و ساختار اجرایی لازم را فراهم آورده است، اما تولید محتوا و ایده‌پردازی اصلی بر عهده استادان و نخبگان دانشگاهی است. هدف غایی ما، تبدیل ایده‌های آکادمیک به بسته‌های سیاستی مکتوب و کاربردی برای مراجع تصمیم‌گیر کشور است.»
وی با اشاره به ساختار همایش ملی «ایران آینده» افزود: «این همایش در۶ محور اصلی شامل مهندسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و امنیتی برنامه‌ریزی شده است. برای هم‌افزایی حداکثری میان مراکز دانشگاهی، محور مهندسی به دانشگاه علم و صنعت ایران، محورهای اقتصادی و امنیتی به دانشگاه امام صادق (ع)، محورهای فرهنگی و اجتماعی به دانشگاه تهران و محور سیاسی به دانشگاه علامه طباطبائی (ره) واگذار شده است. همچنین علاوه بر دانشگاه های برتر کشور، انجمن‌های علمی برجسته‌ای همچون انجمن علمی انقلاب اسلامی، انجمن مطالعات جهان اسلام و انجمن جامعه‌شناسی سیاسی ایران به عنوان حامیان علمی در این رویداد مشارکت دارند.»
دکتر شاه‌علی در پایان یادآور شد که همایش اصلی در تاریخ ۲۷ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار خواهد شد.
.JPG)
دکتر فتحیان: لزوم تکمیل زنجیره دانش تا ثروت و اقتدار ملی
در ادامه، دکتر فتحیان، دبیر علمی محور علوم پایه و مهندسی، هدف اصلی این پیش‌نشست را هم‌اندیشی پیرامون بهره‌گیری از علوم پایه و مهندسی برای ارتقای اقتدار ملی دانست و تصریح کرد:
«پرسش محوری ما این است که چگونه می‌توان ظرفیت‌های علمی و منابع انسانی کشور را به یک نظام منسجمِ “تولید دانش، فناوری و ثروت” تبدیل کرد تا مسائل راهبردی و اولویت‌دار کشور در حوزه‌هایی نظیر آب، انرژی، محیط‌زیست، زیرساخت‌های دیجیتال و سلامت حل‌وفصل شوند.»
وی با تأکید بر فناوری‌های تحول‌آفرین نظیر هوش مصنوعی، فناوری هوافضا، علوم کوانتومی،میکروالکترونیک و رباتیک، خاطرنشان کرد:
«با وجود برخورداری از بیش از ۳.۵ میلیون دانشجو و مراکز دانشگاهی گسترده، پیوند میان دانش، نوآوری و حل مسئله همچنان با نقطه مطلوب فاصله دارد. خروجی این نشست‌ها در قالب بیانیه‌ها و راهکارهای سیاستی تدوین شده و در همایش اصلی برای اجرا به دستگاه‌های تصمیم‌ساز ارائه خواهد شد.»
.JPG)
دکتر سید محمد حسینی: خودباوری و استقلال فرهنگی؛ پیش‌نیاز تبدیل علم به اقتدار
دکتر سید محمد حسینی، معاون رئیس‌جمهور در دولت سیزدهم، با تأکید بر جایگاه بنیادین فرهنگ و روحیه خودباوری در دستیابی به اقتدار علمی گفت:
«پیشرفت در حوزه‌های بنیادین علوم، فناوری‌های راهبردی، صنایع دفاعی و صنعت هسته‌ای، محصول عبور از نگرش “ما نمی‌توانیم” و اتکا به ظرفیت‌های درون‌زاست. تجارب تاریخی نشان می‌دهد که استعمارگران همواره پیش از تسلط سرزمینی، با هجمه به فرهنگ، زبان و هویت بومی، ملت‌ها را دچار خودباختگی کرده‌اند.»
وی با اشاره به ضرورت احیا و اجرای اسناد بنیادین فرهنگی اظهار داشت:
«فرهنگ در حاشیه اقتصاد و سیاست نیست، بلکه به‌منزله هوای تنفسی جامعه و زیربنای همه پیشرفت‌هاست. اگر جامعه علمی و نخبگان به توانمندی‌های خود باور داشته باشند و از تفکرات تحقیرآمیز و القائات ناتوانی فاصله بگیرند، دانش به‌طور عملی به مؤلفه اقتدار ملی بدل خواهد شد.»
.JPG)
دکتر پیشوایی: نقش فناوری در امنیت غذایی و بهره‌وری اقتصادی
دکتر میرسامان پیشوایی، رئیس سازمان بسیج اساتید کشور و عضو هیئت‌علمی دانشکده مهندسی صنایع، به اهمیت خلق قدرت و فناوری در موازنه‌های راهبردی پرداخت و گفت:
«ثبات و پیشرفت کشور تنها در سایه ایجاد موازنه مبتنی بر قدرت و ارتقای مؤلفه‌های اقتدار ملی ممکن است. دانشگاه‌ها در خط مقدم این میدان قرار دارند؛ چراکه دانشگاه موتور محرک فناوری و تولید ثروت است.»
وی با تمرکز بر مسئله امنیت غذایی به عنوان نمونه‌ای ملموس از اثرگذاری علوم پایه و مهندسی افزود:
«امروزه سالانه حدود ۱۲۵ میلیون تن محصول کشاورزی در کشور تولید می‌شود که برای تأمین نیازهای آینده باید به ۱۵۰ میلیون تن برسد. در شرایط محدودیت منابع آب و خاک، تنها مسیر تحقق این امر، ارتقای بهره‌وری از طریق دانش و فناوری از اصلاح بذر گرفته تا شیوه‌های نوین آبیاری و کاهش ۳۰ درصدی ضایعات از مزرعه تا سفره است.»
دکتر پیشوایی همچنین بر لزوم بازنگری در «فلسفه علم» در محیط‌های دانشگاهی تأکید کرد و پیوند علم با معرفت و پاسخگویی به مسائل بومی را از رسالت‌های کلیدی جامعه دانشگاهی برشمرد.
.JPG)
دکتر زاهدی: ضرورت بازتعریف حکمرانی علم و فناوری و پرهیز از تصمیمات سلیقه‌ای
دکتر محمدمهدی زاهدی، وزیر اسبق علوم، تحقیقات و فناوری، در سخنرانی خود بر لزوم استقرار یک نظام جامع و پایدار برای «حکمرانی علم و فناوری» تأکید کرد و گفت:
«یکی از آسیب‌های جدی این حوزه، وابستگی مسیرهای کلان علمی به تغییر دولت‌هاست. برنامه‌های راهبردی و بلندمدت کشور در حوزه‌های حساسی مانند هوافضا و ماهواره نباید با تغییر مدیران یا دولت‌ها دچار وقفه یا تغییر مسیر شوند.»
وی با اشاره به چالش‌های مفهومی و ساختاری در مسیر مرجعیت علمی اظهار داشت: «مفهوم “مرجعیت علمی” نیازمند تعریف دقیق، عملیاتی و حقوقی است تا مشخص شود چه شاخص‌ها، نهادها و مأموریت‌هایی متناظر با آن تعریف شده‌اند. علاوه بر این، در حوزه آموزش عالی نیازمند اجرای واقعی آمایش سرزمینی، ایجاد رشته‌های بین‌رشته‌ای، تقویت زیرساخت‌ها و توجه شایسته به معیشت و منزلت اعضای هیئت‌علمی هستیم.»
دکتر زاهدی با اشاره به سند چشم‌انداز و رقابت منطقه‌ای هشدار داد: «دستیابی به جایگاه نخست علمی در منطقه به‌صورت خودکار ممکن نیست؛ توزیع نامتمرکز و پدافندی زیرساخت‌های حساس فناورانه (همچون مراکز پردازش فوق‌سریع و هوش مصنوعی)، مأموریت‌گرایی دانشگاه‌ها و هماهنگی نهادی، ارکان اجتناب‌ناپذیر برای حفظ و ارتقای جایگاه علمی ایران در منطقه و جهان هستند.»
.JPG)
در بخش پایانی اعضای هیئت‌علمی شرکت کننده در نشست به بیان دیدگاه‌ها، نقدها و پیشنهادهای خود پیرامون راهکارهای پیوند علوم پایه و مهندسی با مسائل کلان کشور پرداختند.
|